De familie de Heus in Rotterdam

DE FAMILIE DE HEUS IN ROTTERDAM
In het vorige bulletin bespraken we een tak van de familie de Heus in Delft aan de hand van de digitale bestanden van het stadsarchief in Delft. Dit keer behandelen we de website van het gemeentearchief van Rotterdam. In die stad woonden verschillende takken van het geslacht de Heus. Het valt op dat hier eveneens vertegenwoordigers woonden van de Delftse tak, met aftakkingen naar Amsterdam. Kortom voor verder onderzoek naar de naamgenoten uit Delft dient Rotterdam zeker bekeken te worden.

De website van het gemeentearchief van Rotterdam is overzichtelijk en gebruiksvriendelijk. De aandacht ging in eerste instantie uit naar de digitale stamboom. Daar konden zowel voor de DTB-boeken als de burgerlijke stand
diverse naamgenoten en familieleden worden opgespoord. Er zaten niet veel nieuwe gegevens bij, wat wil zeggen dat Rotterdam al best goed bekeken is.

Nieuw is voor ons de geboorteakte van Marcus Marinus de Heus, onwettig kind van Maria Margaretha Jacoba de Heus. Hij werd in Rotterdam geboren op 23 maart 1873 en overleed op 5 mei 1873. De voornamen van zijn moeder leveren enige verwarring op, want we kennen eigenlijk geen Maria Margaretha Jacoba de Heus, wel een Margaretha Jacoba de Heus. Zij was zelf als buitenechtelijk kind geboren in Dordrecht op 11 april 1838, zie Familieboek deel 1, pag. 161.

Een ander detail dat kan worden toegevoegd aan het Familieboek deel 2 is het overlijden van Pieter Herrewijn te Rotterdam op 23 oktober 1845. Hij was geboren in Katwijk aan de Rijn en op 18 mei 1825 in Rotterdam gehuwd met Gijsbertje de Heus. Zij komen voor in Familieboek deel 2, pag. 195.

Leunis Jansz. de Heus (1572-1643) in Rotterdam
Het gemeentearchief van Rotterdam is nog druk bezig met het ontsluiten van de notariële archieven. De eerste gegevens leveren voor ons een interessante aanvulling op de Bossche tak van de familie de Heus. Het gaat daarbij om
Leunis Jans de Heus, de zoon van Johannes de Heusch uit Den Bosch en Geertruid van de Broek, zie Familieboek deel 1, pag. 198. Van Leunis waren ons destijds geen
bijzonderheden bekend. Hij was woonachtig is Rotterdam en aldaar gehuwd met Maritgen Crijnen. Het huwelijk bleef kinderloos. Uit de notariële akten wordt de verwantschap met Hendrick de Heusch en de relatie met Antwerpen meteen duidelijk.

Interessant is het feit dat Leunis de Heus droogscheerder van beroep is. Het is voor het eerst dat we een droogscheerder in de familie aantreffen, terwijl het familiewapen de Heus drie droogscheren bevat. Verder was hij enige tijd schoolmeester in Rotterdam. Dit beroep valt op omdat Baltus Jans de Heus in Erichem eveneens schoolmeester was. Een verwantschap met Baltus kon niet worden aangetoond. Wel komt in verband met Leunis Jans de Heus een ons onbekende Antonie Jans de Heus voor, die vermoedelijk een broer van hem was. Een en ander was aanleiding om de inhoud van de Rotterdamse akten eens nader te bekijken. Daarbij kwam de werking van de zoekmachine van het gemeentearchief goed in beeld. Bij het intypen van de naam Leunis pakte deze namelijk ook varianten als Loenis en bij Jansz. of Janssen kwamen alle personen in beeld. Zelfs bij het opgeven van de naam de Heus werden schrijfwijzen als de Heusch en de Huesch
vermeld. Kortom een prachtige en gebruiksvriendelijke zoekmachine. Dankzij deze methode konden meer gegevens worden gevonden dan uitsluitend via de naam de
Heus. Deze bleken een goed beeld te geven van het leven van Leunis de Heus en zijn naaste familie.

Om te beginnen wordt duidelijk aan de hand van enkele akten dat Leunis Janssen de Heus inderdaad afkomstig is van Den Bosch. Hij verklaarde in 1620 dat hij 48 jaar oud was. Hij moet dus in of omstreeks 1572 zijn geboren. Zijn vrouw was in 1626 55 jaar oud. Zij was dus in 1571 geboren.1
In een akte van 1627 wordt hij Leunis Janss de Heusch van ‘s Hartogenbosch genoemd. Zijn vader Jan de Heusch was op 22 juni 1626 in Heelt in de Bommelerwaert overleden. Dit gegeven was ons niet bekend. Hiermee wordt het dorp Hedel bedoeld, dat net ten noorden van de Maas nabij Den Bosch is gelegen in de Bommelerwaard.

Leuvehaven en Zeevischmarkt met zicht op de Dominicuskerk en de St. Laurensker (rechts), omstreeks 1850.

Leunis gaf in Rotterdam opdracht aan Hendrik Willems uit Meerveldhoven bij Eindhoven om een erfrente van Antwerpen te gaan innen. Het ging over een bedrag van 73 gulden rente per jaar.2
Een jaar later geeft hij een volmacht aan Frans Gerrits van Silst, oud-burgemeester van Zeelst, dat naast Meerveldhoven ligt, om de rente te innen van een hypotheek in Helmond. In deze akte wordt hij Leunis Janss de Heus van Heel genoemd, hetgeen er op wijst dat hij net als zijn vader enige tijd in Hedel heeft gewoond.3 Via de Maas is hij uiteindelijk in Rotterdam terecht gekomen.
In 1643 gaf hij volmacht aan Jan Dircxsz. van Vucht, die woonachtig was in Den Bosch, om voor hem een erfpachtbrief te verkopen. Hij tekende deze volmacht als Luenis Jansen de Huesch.4
Jan de Heusch, de vader van Leunis, heeft eind 16de
eeuw in Antwerpen gewoond. Hij was daar een vermogend man.
Hij bezat een rentebrief ten laste van de stad Antwerpen van 1000 gulden, in die tijd een bedrag waarvoor een mooi huis gekocht kon worden. Na de erfenis
in 1626 maakten Leunis en zijn broer Hendrick, die in Utrecht woonden, ruzie over de rentebrief. Leunis was van mening dat hij de eigenaar was. Hij verkocht de brief in 1628 aan Jan Janss Staessen.5
In Utrecht voerde Leunis een proces tegen Hendrick. Hij stuurde zijn vrouw Maritgen Crijnen naar Utrecht om bij een advocaat alle papieren terug te eisen in verband met deze zaak.6

Het notariële archief bevat nog meer gegevens over het echtpaar Leunis Jansz. de Heus en Maritgen Crijnen. In een volgende aflevering gaan we na welke bezittingen zij hadden, welke testamenten zij maakten en hoe de erfenis werd afgehandeld.

1 G.A. Rotterdam, NA 91, akte 124/290, 29 januari 1620, NA 106, akte 29/37,
11 juli 1626. G.A. Rotterdam, NA 183, akte 167/224, 15 augustus 1627.
3 G.A. Rotterdam, NA 107, akte 32/40, 4 augustus 1628.
4 G.A. Rotterdam, NA 264 ,akte 2/1, 9 november 1643.
5 G.A. Rotterdam, NA 183, akte 306/427, 30 maart 1628, NA 257, akte 280/424, 26 augustus 1634.
6 G.A. Rotterdam, NA 185, akte 108/131, 27 juli 1632.

Jean Coenen